BİR DƏ O YERLƏRƏ YOLUM DÜŞƏYDİ kitabı 1ci cild

Yurd yanğısı

Bir payız səhəri kənddəki toyda,

Uşaq nə haydadı, böyük nə hayda.

Şirin yuxusundan kənd oyanmışdı,

Hamının üstünə sevinc qonmuşdu.

Ağahəsən zurnanı zildə pülərdi,

Camaat axışıb toya gələrdi.

Belə çalçağırda, belə məqamda,

Məhəbbət  bulağı coşur adamda.

Bir yanda dayanır ərgən oğlanlar,

Maşallah bu kənddə xeyli oğlan var.

Hərə gül bağından bir gül dərərdi,

O, gülü sevdiyi qıza verərdi.

Onları pis gözdən qorusun Allah,

Hamısı həyatda yarısın, Allah.

Bir yanda al-əlvan geyinmiş qızlar,

Qızlar arasında bir gözəl qız var.

Yanağı lalədir, qaşları kaman,

Gözünü gözümdən çəkmirdi bir an.

Sinəmi dəlirdi ox kirpikləri,

Kənddə müşkül olub görüş yerləri,

İçimdə yanırdı eşqimin odu,

Bilirdim, yaramın məlhəmi odu,

Onu Gürbulaqda görmüşdüm bir vaxt,

Ona öz könlümü vermişdim bir vaxt.

Adı Kəklik idi o şux sənəmin

Onun ilqarına əminəm, əmin

Zülfünü gərdənə tökərdi Kəklik,

Bahar kəkliyi tək səkərdi Kəklik,

Təzə dələmədir axır əndamı,

Könlümü yandırıb yaxır əndamı.

Qönçəsi açılmış tərtəzə güldü,

Süzgün baxışı ilə üzümə güldü.

Güllər ətir səpdi gül camalına,

Lalə heyran oldu xətti-xalına.

Dağ mehi dolmuşdu cənnət qoynuna,

Ulduzlar tamaşa edirdi ona.

Ayı mat qoymuşdu o gözəlliyi,

Gözü qamaşırdı körpə əliyin

Ağ çiçək kimiydi ağappaq üzü

Ondan iraq olsun bəd nəzər gözü.

Qoşa nar yatıbdı dar sinəsində

Min dərdin davası var sinəsində.

İlantək qıvrılan qara hörüklər

Çəkirdi aşiqi dara hörüklər.

Nədir bu cazibə, görən, ilahi,

Sənsən qismətləri verən, ilahi

İçimi göynədir əzəli yurdun,

Yadımdan çıxmayır gözəli yurdun.

Ya Rəbbim, kömək et aç qənşərimi,

Görüm o gözəllə görüş yerimi…

* * * * *

Gəlin bəy evinə ağappaq donda,

Camalı örtülü gələrdi onda.

Qurban kəsilərdi ayaqlarına,

Xına yaxılardı barmaqlarına,

Qapının ağzında boşqab qırardı,

Bəy də alma ilə onu vurardı.

Bir iman yiyəsi, ağbirçək qarı,

Qənd-noğul atardı gəlinə sarı.

Göydə qapardılar dəcəl uşaqlar,

Bizə verməzdilər macal, uşaqlar.

Gərdəyin dalına keçərdi gəlin

Vüsal şərbətini içərdi gəlin.

* * * * *

Dedisiz, qodusuz bu toyxanada,

Sevinc içindəydi ata ana da.

Bir nurlu ağsaqqal ayağa qalxdı,

Mənalı-mənalı məclisə baxdı.

Bəyin şərəfinə xoş söz söylədi,

Sonra yadda qalan kəlamlar dedi:

-Oğlum, bu şad günün, toyun mübarək

Oxunu daşlara vurmasın külək.

Təkcə öz qeydinə qalsan dünyada

El səni istəməz gedərsən bada.

Elin adətindən sən qaçaq olma,

Günahlar işlədib başalçaq olma.

Tülküyə öcəşmə, aslana tay ol,

Halal zəhmətinlə həmişə bay ol.

Gölməçə suyutək bulanma, oğul,

Qonşunla gileyli dolanma, oğul.

Havanı həmişə sakit duyma sən,

Tufanlar qopanda tab etməz bədən.

Darbaşmaq olma ki, atsınlar səni,

Zir-zibil içinə qatsınlar səni.

Yananda alovlan, bacar yaxşı yan,

Tüstülü ocaqdan yan keçir insan.

Sən qəlbi geniş ol, qarnı geniş yox,

Yaşa kişi kimi gözü- könlü tox.

Yağışdan sonrakı havaya bənzə,

Könlünün evini sevinclə bəzə.

Sevdiyin cananı cilvələ hər an,

Sənə dayaq olsun böyük yaradan.

Qarı dağdan götür, külü küllükdən,

Uzaq ol tamahdan, o ağır yükdən.

Dərd gətirən olma, dərd azaldan ol,

Kimsəyə kömək et, iş düzəldən ol.

Məhəbbət yolunu hamıdan qabaq,

Gözəllik eşqiylə eylə çil-çıraq.

                 * * * * *

Xonça gətirərdi qız evi axşam,

Bəyin xonçasında yanardı gur şam.

Sağdışın, soduşun xonçası aləm,

Burda bənd almazdı nə kədər, nə qəm.

Düzülərdi düzüm-düzüm xonçalar.

Allah, Allah gör nə qədər xonça var?

Tökərdi malını tacir ortaya,

Əyirdək, fəsəli gəlməzdi saya.

Qaz kimi toyuqlar yağda qızarıb,

Almanın yanağı bağda qızarıb.

Hələ buğlanırdı dadlı xörəklər,

Südlə yoğrulmuş isti çörəklər.

Üzü zəfəranlı qatlama fətir,

Həsti aralıdan saçırdı ətir.

Vallah xonçalarda quş südü vardı,

Kəndin toy gecəsi gözəl olardı

Aşıq Hidayət də köklərdi sazı,

Bizə xoş gələrdi onun avazı.

Bəyi təriflərdi o gecə aşıq,

Gecəni yorardı beləcə aşıq.

Dəryada qalıbdı Nuhun gəmisi,

Bizə xələt versin bəyin əmisi.

Görüm a bəy, toyun mübərək olsun,

Sağdışına, solduşuna borc olsun.

Göydə bir ulduz var adı talıbdı,

Bizim xələt dayısında qalıbdı…

* * * * *

Məclisin bax belə şirin cağında,

Bəy getdi gül dərə bəy otağında.

Bülbül uçub qondu gülün üstünə,

Qonçə açılan tək qabardı sinə.

Calə piyaləyə gül şehi damdı

Gülün gül dodağıpüstə- badamdı.

Şadlıqdan toy bəyi ilhama gəldi,

Baxışlar sevindi çöhrələr güldü.

Üç gün pozulmadı toyun növrağı

Simsarlar gəldilər hər axşam çağı

Xələt ilə gələn, gül ilə gələn,

Boy görüm verərdi gəlinə, gələn.

* * * * *

Uçdu həmin toyda  könlümün guşu

Kəşt edib dolandı «Göbəklidaşı».

Gecəni sübhədək götür-qoy etdim

Dünyanın evində neçə toy etdim                                                          

Bağlar xəzəlini üstümə səpdi .

Bulaqlar üzümdən, gözümdən öpdü.

Yaxşı  yol söylədi «İşıqlıdağı»,

Arxamca su atdı «Arzubulağı»  

İçimdə közərdi sevgi ocağı ,

Gözümdə nurlandı sübhün çırağı .

Nura qərq elədi  yolumu günəş ,

Sıxdı bir dost kimi əlimi günəş .

Aş qazanda qaldı, lavaş tabaqda,

Nələr gözləyirdi məni qabaqda .

Arzum biləyimdən tutmuşdu mənim,

Bu dəm batammazdı mənə bir qənim.

«Qaybalı təpəsi» yaxşı yol dedi,

Xatadan, baladan uzaq ol dedi.

Quşlar başım östə nəümə oxudu,

Fatma nənə göydə hana toxudu.

Bir də dönüb baxdım kəndin qaşından,

Öpdüm «Malyolu»nun çopur daşından.

Çıxdım «Elyoluna», «Cada yoluna»,

Düşdüm diləyimin sadə yoluna,

Üz tutdum niyyətim üz tutan səmtə,

Məni tərk elədi kədər də, qəm də.

Sumqayıt deyilən məkana gəldim,

Burda dinə gəldim, imana gəldim

Ey könül, gəl çıxaq seyrə bir anlıq

Düşüb izimizə pislik, yamanlıq

Xırman heşansızdı, dəyirman dənsiz,

Vətən bizsiz qalıb, biz də vətənsiz.

Nizami ordumuz bir himə bənddi,

Vətənsiz yaşamaq bizə töhmətdi.

İgidlər dolansın meydanda şir tək,

Nərədən dayansın min xain ürək.

Bizə qoşulmasın hər yoldan ötən,

Düşmən tapdağından sovuşsun Vətən.

Qılınclar oynasın göydə şimşək tək,

Qorxub qayalara qısılsın külək,

Kəsməsin yolları nə duman, nə çən,

Yağılar kar olsun təbil səsindən.

Düşmənin qanından bir göl yaransın,

Elə bu məqamda yarı yar ansın.

Bir göz qırpımında hücuma keçək,

Düşmənin qanından ovucla içək.

Ulu Zəngəzuru alaq əllərdən,

Yığışsın evinə qaçqın çöllərdən.

Qaytaraq Laçını öz sahibinə,

Verək Kəlbəcəri saz sahibinə.

Qayıtsın Qubadlı, Humayqayası,

Qurtarsın elimin kədəri, yası.

Qalmasın yurdumda düşmənin tozu,

Bu il faraş gəlsin Şuşanın yazı.

Biz  Cıdır  düzündə cıdıra çıxaq,

Ordan Xankəndinə doyunca baxaq.

Zəngilan torpağı suya çəkilsin,

Ağdamda solmayan güllər əkilsin.

Füzuli babamın ruhu şad olsun,

Cəbrayıl elində toy-büsat olsun!

Çağır o çağları, çağır ey könül,

İtməsin saldığın cığır, ey könül.

Çağır «Yeddinovlu» hay versin sənə,

Suyundan bir qurtum pay versin sənə.

Çağır «Qızılqaya»kürəyindədir,

Elin məhəbbəti ürəyindədir.

Çağır orda qəmim, sevincim qalıb,

Uşaqlıq deyilən bir incim qalıb.

Hanı uşaqlığın şirin çağları,

Soldu gəncliyimin yaşıl tağları.

Hanı hay-harayı obanın, elin?

Hanı şux bülbülü o solan gülün.

Qocalıq ovutdu, könlümü aldı,

Sonra da qolunu boynuma saldı.

Hanı yamacların buz bulaqları,

Hanı kəndimizin meyvə bağları!

Hanı «Arpatəpə», bir yanı yoxdu,

«Lələdağ»məhv olur, yananı yoxdu.

Solub kəndimizin gözəl bənizi,

Üstünü bürüyüb kədər dənizi

Çağır o yerlərin dəlisiyəm mən,

Körpə göbələyin ölüsüyəm mən.

İlk dəfə  mən orda iməkləmişəm,

Orda dil açmışam, Vətən demişəm.

Dağların küləyi darağım olub,

Ayı, ulduzları çırağım olub.

Orda sevincimi qızla bölmüşəm,

Güllərin içində vəcdə gəlmişəm.

Ağbaldır yemliyi duzla ovmuşam.

Çağır, «Şükürbəyli» yadıma düşür,

Ordan ceyran keçir, durna ötüşür.

Çağır «Ağbulağı», çağır «Şırranı»,

Xəyalım dolanır dağı, aranı.

Hanı at ilxısı, dəvə qatarı,

Hanı Fatma xala, Xanxanım qarı.

Hanı alaçığın sərin nəmisi,

Hanı kənd yerinin sütül zəmisi.

Biçib dərələrdə sütül ütərdik,

Qoruqçu görəndə gözdən itərdik.

Quzqulaq üzərdik biz gəzə-gəzə,

Hərdən pencər çatıb köməyimizə.

Hanı  «Arazdibək», hanı «Ağyazı»,

Dərin düşünmüşəm bir vaxt  dayazı.

Təpəni dağ edib, selavı dərə,

Misi oxşatmışam lələ, gövhərə.

Zirvəyə çatmağı asan bilmişəm,

Bəzən nakəsləri insan bilmişəm.

Duya bilməmişəm yaxşını, pisi,

Çəməndə gülləri  seçəmməmişəm,

Keçməli yerləri keçəmməmişəm.

Bir iz qoymamışam sonra qalana,

Uymuşam hər yersiz zurna çalana.

Eh…yenə mətləbdən uzağa düşdüm

Gör harda soyuğa, saza düşdüm,

Mərcanı görəndə götürməmişəm,

İtməli olanı itirməmişəm.

Çağır o çağları çağır, ey könül,

İtməsin saldığım cığır, ey könül,

Xatirə həm şirin, həm də acıdır,

Xatirə könlümün qızıl tacıdır.

Kəndimiz dünyada ən gözəl yerdir,

Adını yaşatmaq böyük hünərdir.

Çağır, kəndimizi hay versin sənə,

İncidən, mərcandan pay versin sənə,

Əvəz, sən keçəndə o gözəl yerdən,

Götürə bilmədin ləldən, gövhərdən.

İndi sən mənaya, sözə möhtacsan,

Yoxuşda qalmısan düzə möhtacsan…

Gəlmədin

Yollara baxmaqdan gözüm yoruldu,

Ülkər doğdu, dan söküldü, gəlmədin.

Kimlər nəzər saldı, qarğadı bizə,

Torpağıma qan töküldü, gəlmədin.

Ömür keçdi, yaş qarıdı, əl əsdi,

Gülşənimə afat adlı yel əsdi.

Dəli könlüm görüşünə tələsdi,

Saç ağardı, bel büküldü, gəlmədin.

Gözüm nurdan düşdü, dizim taqətdən

Bir əsər qalmadı o məhəbbətdən,

Qurtara bilmədim dərddən, möhnətdən,

Ürəyimə dağ çəkildi, gəlmədin.

Yağı düşmən yurdumuza yeridi,

Qara bulud üstümüzü bürüdü.

Əvəz, canın qürbət eldə çürüdü,

Gorgahında turp əkildi, gəlmədin.

Essuntuki

27.09.2007

Dağa mən

İki qəlbin vüsalından yarandım,

Göz açanda çağırıldım çağa mən.

Bələklərin qucağına atıldım,

Gündə üç yol bükələndim ağa mən.

Yaman günlər çox uzaqdır, çox uzaq,

Böyümüşəm alnı açıq, üzü ağ.

Bol meyvəli, ağacları min budaq

Bir bağbanam xəzan görməz bağa mən.

Ürəyimdə yer vermərəm yetənə,

Baş əymərəm hər yanımdan ötənə.

Əvəz deyir, canım qurban Vətənə,

Kürəyimi söykəmişəm dağa mən.

1975

Göndər

Qardaş, o yerlərin gül-çiçəyindən,

Mənə şehli-şehli dəstələ, göndər.

Arzubulağım zümzüməsiylə,

Quşların səsiylə bəstələ, göndər.

Bənövşə boynunu çöldə buranda,

Lalələr, nərgizlər məclis quranda.

Çıx Haçagədiyə alatoranda,

Sən vaxtı, vədəni üstələ, göndər.

Olmaz bizim elin payız toyundan,

Olmaz Çınqıllının bumbuz suyundan.

Bir az dələmə tut yerli qoyundan,

Bacar nə göndərsən şəst ilə göndər.

Çoxdandır yemirəm dağ göbələyi,

Torpağın qabarı ağ göbələyi.

Dan üzü tərpənib yığ göbələyi,

Əvəzi istəyən dost ilə göndər.

1976

Yadıma sən düşürsən

Dağ çayları daşanda,

Yadıma sən düşürsən.

Sular pıçıldaşanda ,

Yadıma sən düşürsən.

Duman yaldan aşanda,

Bülbül nəğmə qoşanda,

Kəklik qaqqıldaşanda,

Yadıma sən düşürsən.

Çöldə ceyran qaçanda,

Dağda qartal uçanda,

Bağçada gül açanda,

Yadıma sən düşürsən.

Buludlar ağlayanda,

Sel suyu çağlayanda,

Tər çiçək bağlayanda,

Yadıma sən düşürsən.

Yaşıl otlar bitəndə,

Quşlar dil-dil ötəndə,

Xoş arzuma yetəndə,

Yadıma sən düşürsən.

Güleyşə nar dəyəndə,

Budaqları əyəndə,

Azərbaycan deyəndə

Yadıma sən düşürsən.

Başlayanda bir işə,

Tələsəndə görüşə,

Harda olsam həmişə

Yadıma sən düşürsən.

1976

Yaddan çıxmır o çağlarım

Dostum, şair təbiətli Ömürşah müəllimə

Gecə yuxum elə dönür,

Gəzir dağı, daşı, qardaş.

Xeyli vaxtdır selə dönür,

Gözlərimin yaşı, qardaş.

Yaddan çıxmır o çağlarım,

Çeşmələrim, bulaqlarım.

Söndü nurlu çıraqlarım,

Qaldı məzar daşı, qardaş.

Damağıma dad verərdi,

Ürəyimə od verərdi.

Mənə qol-qanad verərdi,

Arxaların aşı, qardaş.

Mərdlik etmək mərd işidir,

Pislik namərd vərdişidir.

Gərdiş biclik gərdişidir,

Mərd adını daşı, qardaş.

Kor qalardı Balayanı,

Aralığa saldı qanı.

Əvəz kimi bir insanı,

Məhv elədi naşı, qardaş.

1980

İstək

Ana kəndim,

dağ  havası,

buz bulaqlar,

yaşıl düzlər,

 gen dərələr,

 uca dağlar.

Zirvəsinə əl çatmayan

Dünya görmüş qoca dağlar!

Gücüm çata

Bir sənətkar qüdrətiylə baxam sizə,

Buludlarda yağış olub

Narın-narın yağam sizə.

Bir də ellər qınamaya

Cığır olub çıxam sizə.

Başım üstə

Karvan-karvan duman keçə,

sis ələnə

Çiçəklərə şeh çilənə.

Yalboyunca cərgələnə

Qoyun,  quzu sürüləri,

Qayalıqda nəğmə deyə ana kəklik,

Kaş o dəmdə

Ürəyimdən keçənləri qana kəklik.

Qulağımda ciliklənə

Bildirçinin qırıq səsi.

Şirin-şirin layla çala

Dağ çayının zümzüməsi.

Bax beləcə ötə aylar,

             ötə illər.

Ürəyimdə baş qaldıra

         yeni-yeni həyat eşqi,

Qönçələnə təzə güllər.

O gülləri nəsil-nəsil

        dərə ellər.